Popular

Genlər insanları riski sevməyə vadar edir

Genlər insanları riski sevməyə vadar edir

Tədqiqatçılar bir sıra genlərin risk etməyə hazır olmaqla bağlı olduğunu aşkar etmişdirlər.

rus yazıçıları

Əcnəbi əsilli rus yazıçıları

GÖRKƏMLİ rus yazıçıları arasında polşa, alman, türk və digər soyadlarını daşıyanlar az deyildir. Karamzin tatar knyazı Qara Mirzənin xələfi olmuş,

Qavrila Derjavin

Qavrila Derjavin: tatar knyazlarının xələfi

Şairin əcdadı Qavrila Derjavinini tatar knyazı Bahrim (İbrahim) olmuşdur. Onu XV əsrdə Vasiliy Tyomnıy qulluğa qəbul etmiş, sonralar isə Bahrimə votçina

Vasili Jukovski

Vasili Jukovski: türk qızının oğlu

Tula mülkədarı Afanasi Buninin və türk qızı Səlihənin nikahdan kənar dünyaya gəlmiş oğlu idi. 1768–1774 cü illərin Rus – türk müharibəsi vaxtı Bender qalasının

Vladimir Dal

Vladimir Dal: əcnəbi - əcdadları ilə ümumi oxşar cəhətləri mövcud deyildir

Müəllifin damarlarında bir damla rus qanı axmırdı. Onun daniyalı atası İohann Xristian Dali II Yekaterina saray kitabxanaçısı vəzifəsinə təyin etmişdi.

Mixail Lermontov: şotland söykökü

Mixail Lermontov: şotland söykökü

Lermontovların soykökünun əcdadı şotland muzdlusu Corc (Georq) Lermont olmuşdur. 1613 cü ildə Rus – polşa müharibəsinin gedişatında rus tərəfində əsir

Aleksandr Kuprin

Aleksandr Kuprin: Teymurla əlaqəsi haqqında əsatir

Onun ana şəcərəsi XVI əsrdə yaşamış tatar knyazı Kulunçak Yenikeyevdən yaranmışdı. Lakin Aleksandr Kuprində tatar qanı ən yaxşı halda dördə bir qədər

Anna Axmatova: Çingiz xanın birbaşa xələfi

Anna Axmatova: Çingiz xanın birbaşa xələfi

Daha bir şairə 17 yaşında «tatar əfsanəsi» uydurdu. «Nənəm Anna Yeqorovna Motovilovanın şərəfinə mənim adımı Anna qoydular. Onun anası Çingizxannı

Konstantin Paustovski

Konstantin Paustovski: polyaklar və türklər arasında

Müxtəlif xalqların nümayəndələri yazıçının əcdadları idilər. Onun ata babası, zaporojye kazakı Maksim Paustovski, «Nikolay əsgəri» idi.

Təbiətdən alınan iki super yapışqan.

İnsanın xidmətində duran təbiət. Təbiətdən alınan iki super yapışqan.

Alimlər «ən dəyərli ideyaların - təbiətdən əxz olunan ideyaların olduğuna», - əmindirlər. Axı, milyon illik təkamül ərzində təbiət çoxlu sayda variantları işləyib hazırlamış və ən effektiv qərarlar qəbul etmişdir.

Təkrar işlərin görülməsi üçün xortum.

İnsanın xidmətində duran təbiət. Təkrar işlərin görülməsi üçün xortum.

Fil xortumu robot xortumun nümunəsidir. Onları nəinki yığma kombaynlarda istifadə etməyə, eləcə də, şitillərin basdırılması və kənd

Smartfonda işıldaquşlar

İnsanın xidmətində duran təbiət. Smartfonda işıldaquşlar.

İşıldaquşlar koreyalı fiziklərə adi işıq diodlarından 55% güclü olan həddən artıq parlaq işıq diodlarını kəşf etməyə kömək etmişdir.

 İri dəniz xərçəngi olan omar terroçuların əleyhinə

İnsanın xidmətində duran təbiət. İri dəniz xərçəngi olan omar terroçuların əleyhinə.

Omarın gözləri ümmanın dibində bulanıq və qaranlıq suda görmək qabiliyyətinə malikdir. Onlar işığı əks etdirir, daha sonra isə

Dünyanın sonu

"Dünyanın sonu" artıq yaxındır. Tarix də bəllidir.

Bu dəfə ruslar dünya miqyaslı sankskyaların təsiri altına düşdülər: planetlərin növbəti paradını artıq bizim ölkəmizin ərazisindən müşahidə

 buz lüləsindən zəhərlənmə riski

Həkimlər qardan və buz lüləsindən zəhərlənmə riski haqqında xəbərdarlıq edirlər

Əgər qarla buz lülələrini gəmirsəniz, o zaman bu sağlamlıq üçün təhlükəli ola bilər, çünki, bu zaman müxtəlif zəhərlənmə hallarının inkişafı ilə bağlı böyük ehtimal

Biznesə başlamaq üçün maliyyə seçimləri

Biznesə başlamaq üçün maliyyə seçimləri

Yeni bir biznes üçün mükəmməl fikir müvəffəqiyyətə gedən yolda ilk addımdır. İşinizi necə maliyyələşdirəcəyinizi öyrənmək ən böyük problemlərinizdən biri sayıla bilər.

Ağcaqanadlar qışda hara gedir?

Ağcaqanadlar qışda hara gedirlər?

Hər kəsin sevimli mövsümü var və insanlar seçimlərini həvəslə əsaslandırırlar. Payızı və ya yayı sevməyindən asılı olmayaraq hər kəs sevimli fəsilinin müsbət və mənfi tərəfinin

İsveçrənin zəngin ölkə olması sizə məlumdurmu?

İsveçrənin zəngin ölkə olması sizə məlumdurmu?

İsveçrə kiçik ölkə olsa da, onun təbii ehtiyatları və dənizə çıxışı yoxdur, lakin buna baxmayaraq, bu ölkənin ÜMM səviyyəsi bütün dünyada bu göstəriciyə görə

Qreqqin övladları: məxmərək üzərində qələbənin uzun tarixi

Qreqqin övladları: məxmərək üzərində qələbənin uzun tarixi

Bir çoxları məxmərəyi yüngül uşaq xəstəliyi hesab edirlər və çox nahaqq: birincisi, o, bəzən ciddi fəsadlar verir, ikincisi, əgər ana hamiləliyin ilk üç ayında

Şəkər qamışı şəkərdən daha sağlam qida olduğu doğrudurmu?

Şəkər qamışı şəkərdən daha sağlam qida olduğu doğrudurmu?

Şəkər qamışını normal şəkər üçün etibarlı əvəzedici hesab etmək və məhdudiyyətsiz istehlak etmək olarmı?

Hava haqqında olan faktlar

Hava haqqında faktlar

Hava haqqında olan bu faktlar sizin üçün əyləncəli olacaq. Qar, yağış, temperatur və küləyin sürəti haqqında oxuyun, şimşək, tornado və

Abraham Linkoln Bioqrafiya | Sitatlar | Faktlar

Abraham Linkoln Bioqrafiya | Sitatlar | Faktlar

“Heç kimə kin bəsləmədən, hamıya qarşı mərhəmətli olaq. Düzgünlüyü qoruyaq, çünki Tanrı bizə düzgünlüyü görməyə icazə verir. Gəlin başladığımız işi bitirək,

Əsas kənd təsərrüfatı otları üçün genetik nəzarət.

Əsas kənd təsərrüfatı otları üçün genetik nəzarət.

Şimali Amerikada qida təminatını təhdid edən iki aqressiv alaq otu Waterhemp və Palmer amarant-ı ticari olaraq mövcud olan herbisidlərlə məhv etmək

Marsdakı Qlobal Fırtınalar

Marsdakı Qlobal Fırtınalar səmada 50 millik Toz Qüllələrinin yaranmasına səbəb olur

Marsda tez-tez toz fırtınaları müşahidə edilir. Lakin təqribən hər 10 ildə bir gözlənilməyən bir şey baş verir. Toz fırtınaları duman şəklində bütün planeti əhatə edir.

Sahibkar Elon Mask -dan biznesdə uğur qazanmaq istəyənlərə 4 məsləhət.

Sahibkar Elon Mask -dan biznesdə uğur qazanmaq istəyənlərə 4 məsləhət.

Paypal şirkətinin qurucularından olan Musk kosmik raket istehsal edən SpaceX şirkətinin sahibidir. Bu şirkət Beynəlxalq Kosmik Stansiyasındakı kosmonavtları

Dubayda süni adalar necə yaradılır

Dubayda süni adalar necə yaradılır

Dubay Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin tərkibinə daxil olan bir dövlətdir. Orada lazım olduğundan daha çox qum var. Ərəbistan yarımadasını əhatə edən səhradan götürülən qum, çox kiçik olduğundan

Psixiatriya

Psixiatrik xəstəxana həkimlərinin nifrət etdiyi Rozenxan təcrübəsi

Dəlixanaya, psixiatrik xəstəxanaya girmək asandır? Belə çıxır ki, çox sadə imiş! Amerikalı psixoloq Deyvid Rozenxan tərəfindən 1973-cü ildə keçirilən bir təcrübə, psixiatrik diaqnozun uğursuz olduğunu

Vaksinlərin kəşfindən əvvəl və sonra dünya

Vaksinlərin kəşfindən əvvəl və sonra dünya

Vaksinasiya haqqında xüsusi layihənin birinci məqaləsi xəstəliklərin təbiəti və onlar ilə mübarizə üsulları haqqında təsəvvürlərin necə bir təkamül keçmələri haqqında bəhs etmişdir.

Axmaqlar milyonlar qazanmağı necə bacarırlar?

Axmaqlar milyonlar qazanmağı necə bacarırlar?

Sizə bu hisslər tanışdır – qarşınızda hər hansı bir axmağı nədənsə uğurla satılan naməlum məhsulla görürsünüz, lakin bilirsiniz ki, sizin məhsulunuz daha

Təqvimlə bağlı maraqlı faktlar.

Təqvimlə bağlı maraqlı faktlar.

Hər bir evin faydalı əşyası ilə bağlı maraqlı faktları oxuyun və təəccüblənin. Təqvimlə (kalendar) bağlı maraqlı faktlar.

Vaksinlərin növü

Tibb

Vaksinlərin növü

Vaksinlərin növü

Canlı vaksinlər, İnaktivasiyalı vaksinlər, Subvahid vaksinlər və diğər Vaksinlər növləri haqqında söhbət gedəcək


1 - Canlı vaksinlər


Həm bakteriayalar, həm də viruslar vaksinlərdə “canlı” ola bilər. Bu cür preparatların işlənib hazırlanmasında əsas problem  vaksinasiyada istifadə olunan patogenin zərərsizləşdirilməsindən ibarət olub, əks halda biz sadəcə olaraq insanı eyni xəstəliyə yoluxduracağıq. Vaksinasiyanın tarixi məqaləsində biz 1935 ci ildə professor Kolmerin təqdim etdiyi poliomielit əleyhinə canlı vaksinlə bağlı hadisədən bəhs etmişik: virus xəstəliyi törətmək bacarığını qoruyub saxlamış və bu da vaksinasiya olunmuş bəzi insanlarda özünü doğrultmayan güclü yan effektlərə səbəb olmuşdur. Bu hadisə 20 ilə yaxın hamının istifadə edə biləcəyi vaksinin meydana çıxmasını təxirə salmışdır.


Bu zaman hələ Edvard Cenner tərəfindən düşünülmüş çiçək əleyhinə ən ilk vaksin məhz inəklərin çiçək xəstəliyinin “canlı” virusu olmuşdur. Biz vaksinasiyanı ilk olaraq icad etmiş dahi alimə nəinki bu proseduranın həyata keçirilməsi ideyasına, eləcə də, indiyə qədər istifadə olunan patogenlərin zəifləməsi prinsiplərinə görə də minnətdarıq.


Bir qayda olaraq, zəifləmiş vaksinləri virusların əleyhinə yaradırlar, belə ki onlar daha geniş immun cavabı inkişaf etdirməyə icazə verir. Lakin bakteriyaların zəifləməsi ilə bağlı nümunələr də mövcuddur – məsələn, vərəm əleyhinə BSJ vaksinasiyası. Bu vaksinə ayrıca məqalə həsr olunacaqdır, buna görə də, hələ ki biz onun işlənib hazırlanması ilə bağlı bütün təfsilatları açıqlayacağıq.  Poliomielitdən, mövsümi qripdən, sarı qızdırma ilə titrəmədən,qızılcadan, yolxucu parotitdən, məxmərəkdən, suçiçəyindən və bir neçə digər xəstəliklərdən müdafiə olunmaq üçün vaksinləri bu cür alırlar. Bu vaksinlərin böyük hissəsi Milli peyvəndlər təqviminə daxildir və buna görə də, onların yaradılmasının bütün təfsilatları xüsusi layihənin gələcək məqalələrində araşdırılacaqdır.


Virusun zəiflədilməsi üçün istifadə olunan əsas metodika – hüceyrələrin və ya toyuq və bildirçin embrionlarının yoluxdurulmasından ibarətdir. Norma daxilində virus öz sahibinə daha dəqiq adaptasiya olunur və dogər növ hüceyrlərin yoluxdurulması ya çətin olacaq, ya da qeyri – mümkün olacaqdır. Lakin əgər bu cür yoluxma daha az halda mümkündürsə, o zaman virus bir neçə nəsillər ərzində yeni sahibinə uyğunlaşır və insan üçün təhlükəsiz olur.  Viruslu genomda mutasiyaların tezliyi adətən sürətli uyğunlaşmanı təmin etmək üçün kifayət qədər böyükdür. Bu zaman tam immun cavabı yaratmaq və ilkin virusa cavab vermək üçün dəyişməz sahələrin kifayət qədər sauı orada qalmaqda davam edir.


Problem isə məhz bundan ibarətdir.

Bəzi canlı zəif viruslu vaksinlər peyvənd olunmuş insanın orqanizmində uzun müddət dövran etməsi zamanı öz xassələrini qismən qaytara bilər və digər insanları da yoluxdura bilər. Hələ ki bu poliomielitli vaksin virusları üçün yaxşı məlumdur. Bunun qarşısını almaq üçün əvvəlcə uşaqlara ölmüş vaksini (Rusiyada bu iki dəfə həyata keçirilir), daha sonra isə canlı vaksini vurmaq tövsiyyə olunur. Bir çox ölkələrdə yalnız ölmüş poliovaksin tətbiq edilir. Digər canlı viruslu vaksinlər üçün virulentliyin qaytarılması fenomeni təsvir olunmamış, ölmüş preparatlar şəklində alternativlər isə bir qayda olaraq yoxdur.


Bəs canlı vaksinlərin üstünlüyü nədən ibarətdir?

Nə üçün ölmüş vaksinlər ilə kifayətlənmək olmaz? Əsas səbəb  — daha güclü immun vacabdır. İş burasındadır ki, canlı vaksinin vurulması zamanı orqanizm nəinki antigenlər, eləcə də, zəifləmiş xəstəlik ilə qarşılaşır və yalnız spesefik müdafiə mexanizmlərini seçə bilər. Bu cür immun cavab nəinki güclüdür, eləcə də, əksər hallarda davamlıdır.

Həmçinin canlı vaksinlərin müsbət cəhətlərinə daha rahat tətbiqi aid etmək lazımdır. Bu poliomielit əleyhinə vaksindən daha aydın görünür. Ölmüş vaksini əsasən ağrılı inyeksiyaların köməyi ilə vurmaq lazımdır və bu zaman canlı poliovaksinlər ağıza damızdırılır.

Mənfi cəhərlərə isə şübhəsiz olaraq, qorumağa və istifadə etməyə məcbur olduğumuz xəstəlik törədən canlı agentlərə xas olan problemlər aiddir. Bu saxlanmaya və daşınmaya qarşı irəli sürülən ciddi tələblər, eləcə də, immun çatışmazlığından əziyyət çəkən pasiyentlərdə onun maksimal olaraq ehtiyatlı şəkilədə tətbiq olunmasıdır.


2 - İnaktivasiyalı vaksinlər


Canlı infeksiyalı agentlərin istifadə olunması patogendən müdafiənin formalaşması işində həkimlərə unikal imkanlar təqdim etsə də, daha çox ölmüş patogenlər və ya onların hissələri ilə immunizasiya aparmaq lazım gəlir.

İndiki dövrdə yalnız üç üsuldan biri ilə patogeni inaktivasiya etmək mümkündür. Onu qızdırmaqla bə ya ionlaşdırıcı qaydada şüalandırmaqla kimyəvi baxımdan öldürmək olar (məsələn, formaaldehidlə emal etmək). Emaldan sonra patogen təhlükəli olmur, lakin müəyyən dərəcəyə qədər öz xarici və daxili strukturunu qoruyub saxlayır. İndi isə beləliklə, poliomielit, hepatit A, qrip, qarın yatalağı, vəba, taun, göy ösgürək əleyhinə vaksinləri alırlar. Bu cür vaksinlər canlı vaksinlər ilə müqayisədə daha təhlükəsiz olsalar da, daha uzun cavabı təmin edirlər.


3 - Subvahid vaksinlər və anatoksinlər


Bütöv canlı və ölmüş patogenlərdən savayı, vaksinasiya üçün ayrı – ayrı zülalları və ya onların fraqmentlərini, eləcə də, patogenləri digər komponentlərini istifadə edirlər. Onları patogenlərdən və ya biotexnoloji qaydada almaq – məsələn, mayada lazımi antigenləri sintez etmək mümkündür. Hal – hazırda immun cavabın gücləndirilməsinə yönəlmiş bu antigenlərin kombinasiya olunması və çatdırılmasının müxtəlif yeni üsullarını yoxlayırlar.

Bu cür preparatlara hepatit B, qrip, insan papolloması virusu əleyhibə vaksinlər aiddir. Əgər bakteriyalı xəstəliklərdən söhbət gedirsə, o zaman taun və vərəm əleyhinə subvahid vaksinlərin işlənib hazırlanması həyata keçirilir.

Vaksinlərin köməyi ilə patogenlərə qarşı deyil, onların toksinlərinə - yoluxma zamanı daha güclü əlamətlər doğuran molekulalarına qarşı immun cavabı hasil etmək lazımdır. Belə olan halda pasiyentin yoluxması zamanı bakteriyaların toksinləri onlara ziyan vura bilməzlər, çünki onlar anticisimlər ilə əlaqələndiriləcək və bloklanacaqlar. Toksindən müdafiə üçün vaksini ümdə tapşırığa çevirmək üçün onun zərərsizləşdirmək, yəni anatoksinə çevirmək lazımdır. Bunun üçün toksini məsələn, formaaldehidlə emal etmək olar. Daha sonra vaksinin zəhərli olmamasına əmin olmaq və yalnız bundan sonra onu pasiyentə vurmaq lazımdır. Bu cür vaksinlərin əsas hədəfləri – difteriya və yatalaq xəstəliklərini törədən toksinlərdir.


4 - Vaksinlərin digər tipləri


Patogenə və ya onun komponentlərinə qarşı spesefik anticisimlərin hasilatının stimullaşdırılması vaskinin əsas iş mexanizmi olduğu üçün tədqiqatçılar zülalların kifayət qədər effektiv hədəf olub – olmaması ilə bağlı sualla qarşılaşmışdırlar. Axı bakteriyalar zülallardan daha çox, şəkər və yağlaq ilə örtülmüş, zülalların əksəriyyəti isə hüceyərnin daxilində olub, anticisimlər üçün əlçatmazdır.


Buna görə də, vaksinlərin yeni qrupu – məhz patogenlərin qılaflarına qarşı anticismin effektiv cavabının hasil olunmasına yardım edən – polisaxaridli və polisaxarid – konyuqantlı vaksinləri fəal şəkildəişləyib hazırlamağa başladılar. Lakin, bu cür vaksinlərin hazırlanması nəticəsində onların yerli – yerində istifadə olunmasına mane olan müəyyən problemlər meydana çıxdı. Birincisi, vaksinlərin tərkibində bütün polisaxarid antigenləri uşaq immuniteti tərəfindən effektiv şəkildə tanına bilməz və buna görə də, onların körpələrin vaksinasiyası üçün tətbiqi məhdudlaşdırılmışdır. İkincisi, bu cür vaksinlərə immun cavab çox deyil – 2-3 ildən artıq davam etmir. Bu gün polisaxaridli vaksinlər yalnız meninqokokkun bəzi ştammlarının əleyhibə işlənib hazırlanmışdır, lakin bu sahədə sonrakı tədqiqatlar da fəal şəkildə aparılır.


Hər bir vaksinin öz üstün və çatışmayan cəhərləri vardir, buna görə də, həkimlər və tədqiqatçılar onları nəzərə almalıdırlar. Biz onların xülasəsini cədvəldə verməyə cəhd göstərdik.


Cədvəl. Vaksinlərin müxtəlif tiplərinin müqayisəsi

Vaksinlərin tipi

Antigenin mənbəyi

Müsbət cəhətlər

Mənfi cəhətlər

Canlı vaksin

Canlı zəif patogenlər

Bir qayda olaraq, daha güclü, effektiv və davamlı immun cavab

Vaksin assosiasiyalı xəstəliklər riski

Münasib infeksiya agentlərinin cüzi sayı

İnaktivasiyalı vaksin

Ölmüş bütöv patogenlər

Praktiki olaraq istənilən infeksiya agentləri münasibdir

Bir qayda olaraq, более слабый иммунный ответdaha zəif immun cavab

Subvahid vaksin; anatoksin

Patogenlərin fraqmentli və ayrı – ayrı zülalları, inaktivasiyalı toksinlər

Anticisimlərin dəqiq yönləndirilməsi

Təkcə bakteriyalardan və viruslarda deyil, toksinlərdən də müdafiə

İstehsalın miqyasının genişləndirilməsi imkanı

Bəzi vaksinlər mütəmadi vurulmanı tələb edir

Mürəkkəb layihə

Gen vaksini

Patogenin ayrı–ayrı genlərinin vurulduğu pasiyentin hüceyrələri

İstehsalın sadəliyi

Aşağı dəyər

Etik problemlər

Tədarükün çətinliyi



Vaksinlərin gücləndiriciləriadyuvantlar


İstənilən cansız vaksinlərin istifadə olunması zamanı vacib problem kifayət qədər güclü olmayan immun cavabdır. Buna görə də, təkrar (buster) inyeksiyalarını həyata keçirir, eləcə də, immun cavabın intensivliyini artıran maddələr – adyuvantlar ilə vaksinləri təmin edirlər.


Yeni adyuvantların işlənin hazırlanması — tətbiqi immunologiyanın ən perspektivli sahəsidir. Görünür ki, nəinki immun cavabın müxtəlif qollarının davamiyyəti, eləcə də, onların nisbi və mütləq aktivasiyası da adyuvantdan asılı ola bilər. Bir çox müasir adyuvantlar üçün təsir mexanizmi kifayət qədər öyrənilməmişdir və bu da tədqiqatı stimullaşdırır.


Gələcək vaksinasiyalar

Vaksinasiya  — patogenlər ilə əsas mübarizə üsuludur. Bu, balaca insanın müdafiəsini yaratmağın bizə məlum olan yeganə üsuludur. Kütləvi vaksinasiya nəinki epidemiyaların qarşısının alınması, eləcə də, xəstəliyin bütünlüklə məhv edilməsi üçün imlanlar açır. Vaksinlə profilaktikanın yeni hədəfləri arasında – QİŞS və ZİK virusu mövcuddur.


İndi antigenlərin orqanizmə çatdırılmasının yeni üsulları işlənib hazırlanır. Məsələn, zülalların deyil, onları kodlaşdıran genlərin pasiyentin bədəninə vurulmasını nəzərdə tutan DNT – vaksinlərin konsepsiyası inkişaf etdirilir. İmmun sistemin hüceyrələrinin bir hissəsi lazımi antigenləri sərbəst şəkildə istehsal etməyə başlayır və onlara immun cavabı fəallaşdırır.


Lakin bütün bunlara baxmayaraq, terapevtik onkoloji vaksinasiyanın işlənib hazırlanmasına həsr olunmuş istiqaməti fəal şəkildə inkişaf etdirir: onlar infeksiyalar ilə olduğu kimi bədxassəli yeni törəmələr ilə də mübarizə aparmağa icazə verir. Burada tədqiqatçılar onların sirkulyasiyaya sonradan qaytarılması ilə orqanizmdən kənarda şiş zülalları ilə immun hüceyrələrin yüklənməsi metodlarını işləyib hazırlamışdırlar. Belə ki, gələcəkdə biz aqressiv və gözlənilməz düşmənlər üzərində vaksinasiyanın müxtəlif qələbəsini görə bilərik.

 

Vaksinasiya haqqında bəzi əfsanələr

Vaksinlərin hazırlanması

Axırıncı

İlk təyyarə

İlk təyyarə

İnsan həmişə güclü atış gücünü dəf etmək üçün cəsarətlə çalışmışdır. Duman və isti havanın müşahidələri insanları dəyişkənliyindən faydalanmağa vadar etdi.

İlk avtomobil

İlk avtomobil

1769-cu ildə fransız mühəndisi Nikola Cunhault üç təkərli heyətin bazasında özüyeriyən bir avtomobil qurdu və ona bir buxar mühərriki quraşdırdı.

Günəş hüceyrələri üçün perovskit

Günəş hüceyrələri üçün perovskit

Yeni bir araşdırma, kövrək perovskit filmlərindəki çatlaqların sıxılma və ya mülayim isitmə ilə asanlıqla sağalacağını, gələcək nəsil günəş

Ganymede haqqında maraqlı faktlar

Ganymede haqqında maraqlı faktlar

Ganymede peyki orbitə çıxan Yupiter Günəş sistemindəki ən böyük kütlədir.

Eynşteynin Uğur Formulu

Eynşteynin Uğur Formulu

Albert Einstein inanılmaz bir iş etikasına sahib idi və buna görə son zamanlarda cəmiyyətə və müasir elmə hamıdan çox üstünlük vermişdir.

Evliliyinizə sehr

Evliliyinizə sehr

Tərəfdaşınızın portfelində bir sevgi qeydini çəkin və ya özünə romantik bir mətn mesajı göndərin.

Daha kiçik tranzistorlar

Daha kiçik tranzistorlar

Bir ölçülü DNT sarmalağına bənzər bir material, bir tranzistorun ölçüsünün məhdudiyyətlərini daha da artıra bilər

Görünməyən obyektləri görmək

Görünməyən obyektləri görmək

Gizli obyektlərin detallı, sürətli görüntüləməsi özünü idarə edən avtomobillərə təhlükələri aşkar etməyə kömək edə bilər

Bürclər haqqda maraqlı faktlar

Bürclər haqqda maraqlı faktlar

ütün bürclərin görünə biləcəyi həqiqi Birinci Dünyada heç bir nöqtə yoxdur.

Primat qrupları

Primat qrupları

Afrika və Asiyada yaşayan meymunlarda, makakalarda, baboonlarda və digər meymunlarda da eyni şeyləri görəcəyik.

Bədənin yağını əritmək

Bədənin yağını əritmək

Yağ səviyyənizi sonda yoxlamaq istərdinizmi? Bəli? Sonra bu dərsi diqqətlə oxuyun. Düstur burada təsvir edilmişdir.

Aya uçmaqla bağlı maraqlı faktlar

Aya uçmaqla bağlı maraqlı faktlar

Həqiqi aya edilən uçuşlar zamanı cəmi 12 nəfər planetimizin peykini ziyarət etdi. Birincisi Neil Armstrong idi və dərhal sonra Buzz Aldrin Aysun

Atomic dance

Atomic dance

Şimal-qərb Universiteti materialları tədqiqatçılarından ibarət bir qrup, atomların nazik 2D materiallarında atomların dinamik

Səudiyyə Ərəbistan

Səudiyyə Ərəbistan: həyat qaydaları

Məncə, Səudiyyə Ərəbistanı sakinlərinin gündəlik həyatı, deyək ki, Yaxın Şərqdəki geosiyasi vəziyyət və Ər-Riyadın İslam ideyalarının

Niyə balığın tərəziyə ehtiyacı var?

Niyə balığın tərəziyə ehtiyacı var?

Tərəzi - Qabıq kimi qalın zireh, balığın yaralanmalarından, qabarmalarından, kəsiklərindən, həmçinin mikroorqanizmlərin nüfuzundan qoruyur.

Vaxt yoxdur - insanın psixoloqiyası

Vaxt yoxdur - insanın psixoloqiyası

Yay tətilinin zirvəsi keçdi, amma başım yenə istirahət haqqında düşünür.Bəzən iş ritminə girmək necə çətin ola bilər və özünüzü yeni nailiyyətlərə ruhlandırın!

Big Bang haqqında maraqlı faktlar

Big Bang. Böyük Partlayış.

Müasir elm hesab edir ki, kainat, təxminən 13. 799. 000. 000 il əvvəl, Böyük Partlayış nəticəsində yaranmışdır.

Beyin ən böyük kompüterdir

Beyin ən böyük kompüterdir

Heç bir otaqda olmusunuz və niyə ora getdiyinizi xatırlayırsınız? Heç bir potensial müştərinin əlini tutmusan, sonra əl sıxışanda adın yaddaşından

Cırtdan planet

Cırtdan planet

Cırtdan planeti zaman-zaman bizə məlum olan bütün cırtdan planetlərin ən böyüyü olan Plutonla müqayisə olunan

 Balestrino çarxı

Balestrino çarxı

Orta əsrlərdə insanlar raket və kənar silahlar hazırlamaqda böyük zirvələrə çatdılar.

Planetimizin ən soyuq yerləri

Planetimizin ən soyuq yerləri

Tez-tez "rəsmi" soyuq dirəyə Yakutiyadakı Oymyakon çökəkliyi deyilir, burada qışda yer səthindəki hava istiliyi mənfi

Monako - maraqlı faktlar

Monako - maraqlı faktlar

Monako Knyazlığı, dünyada yalnız bir dövlətlə sərhədi olan az sayda ölkədən biridir, bu vəziyyətdə Fransa

adam niyə əsniyir

Adam niyə əsniyir

Əsnəmək, geniş açıq ağız və sürətli bir nəfəs ilə dərin bir nəfəs.Əsnəmə təkcə insanlarda deyil, digər məməlilərdə, quşlarda və sürünənlərdə də baş verir.

biznesin

Biznesin 7 aparıcı açarı

Beth Comstock Un dəyişikliklərə məhəbbət bəsləyir və kənar adamları salamlayır.

Ay - maraqlı faktlar

Ay - maraqlı faktlar

Elm adamları hələ ayın necə yaşlandığını bilmir, baxmayaraq ki, onun yaşı təxminən məlumdur.

qədim bitki qidaları

Qədim bitki qidaları

Avstraliyanın ilk bitki qidası - 65.000 il əvvəl erkən populyasiyalar tərəfindən yeyildi - Arnhem Land'ta tərəfindən kəşf

Astronavtlarla bağlı maraqlı faktlar

Astronavtlarla bağlı maraqlı faktlar

Astronavt peşəsi ən təhlükəli hesab olunurdu. Görülən bütün tədbirlərə baxmayaraq, bir çoxu uçuş

Antigua və Barbuda ilə bağlı maraqlı faktlar

Antigua və Barbuda ilə bağlı maraqlı faktlar

Müasir insanların əcdadları eramızdan əvvəl 3-cü minillikdə Antigua və Barbuda'ya yerləşdilər, materikdən ayrıldılar və adalarda yaşayış məskənlərini

Səyahət qadjetləri

Səyahət qadjetləri

Səyahət dünyanın müxtəlifliyini görməyə imkan verən üfüqlərinizi genişləndirir. Yeni sərgüzəştlər axtarışına çıxan təcrübəli turistlər

Vaakuum istifadəsinin tarixi

Vaakuum istifadəsinin tarixi - Tozsoran

İndi bir dəfə "Tozsoranlar" bölməsindəki bir məişət texnikası mağazasında bu əvəzolunmaz evdar qadın köməkçilərinin geniş çeşidli modellərini seçə bilərik.