Kosmos

Günəş fırlanırmı və günəş dövrələri nə deməkdir

Günəş fırlanırmı və günəş dövrələri nə deməkdir

Günəş həqiqətən də fırlanırmı və onun fırlanma sürəti nədənsə asılıdırmı? - bu günki söhbətimiz

Günəş həqiqətən də fırlanır və onun fırlanma sürətini dəyişmək çox asandır, buna görə də, nazik günəş səthi günəş ləkələri və alov dilləri kimi bu cür xüsusiyyətlərə malikdir və onlardan bəziləri kifayət qədər uzun olub, onları hərəkət prosesində müşahidə etmək mümkündür.

Hələ 1600 cı illərdə Qalileo Qaliley öz teleskopuna nəzər salmış və günəşdə tünd ləkələri aşkar edərək, və nəticədə onların hərəkət etdiklərini və itdiklərini, daha sonra isə geri qayıtdıqlarını aşkar etmişdir. «Şübhəsiz olaraq, onların fırlanması Günəş ətrafında baş verir», — deyə o 1613 cü ildə yazmışdır. Qaliley həmçinin ola bilsin günəş ləkələrinin hərəkət etdiklərini, Günəşin isə həəkətsiz qaldığını qeyd etmişdir.

Günəş bir çox digər səma obyektləri kimi öz oxu ətrafında fırlanır. Lakin, günəşin fırlanması xasiyyəti Yer kürəsi kimi qayayabənzər planetin fırlanmasının xarakterindən çox – çox fərqlənir. Bundan savayı, bu fəqin sayəsində  faktiki olaraq günəş ləkələri meydana çıxır.

Təxminən 4.6 milyard il bundan əvvəl qazabənzər hidrogenin və toz buludunun ımələ gəlməsi zamanı Günəş öz oxu ətrafında fırlanmağa başlamışdır.

“Praktiki olaraq kainatda hər şey fırlanır” – deyə Bolulderdə Kolorado Universitetinin kampusunda yerləşən Günəşin yerüstü fizikası ameraika mərkəzinin Milli günəş rəsədxanasının ictimaiyyətlə əlaqələr və təhsil şöbəsinin rəhbəri Kler Refteri izah edir.

Günəşin tədricən öz kütləsini artırması və yaxınlıqda yerləşən molekulaları daha çox cəzb edən qravitasiyanı inkişaf etdirməsi ilə o həmçinin impuls anını da inkişaf etdirdi.

Günəşin fırlanmasını çəkmək çətin deyildir, çünki, fotosferada, nazik günəş səthində günəş ləkələri və alov dilləri kimi xüsusiyyətlər mövcud olub, onlardan bəziləri uzunmüddətli olub, Qalileyin müşahidə etdiyi kimi onları hərəkət prosesində müşahidə etmək mümkündür.

«Bir çox hallarda qazabənzər Günəş bərk cisim deyildir, və buna görə də, o, böyük kürə kimi fırlanır» — Refteri deyir. «Bunun əvəzində qaz qütblərdən fərqli olaraq ekvadorda daha sürətlə fırlanır».

 

Günəş dövrələri


NASA saytında günəş fırlanması haqqında məqaləyə müvafiq olaraq ekvatorda ləkə 24 günlük dövr keçsə də, bu zaman qütb regionlarında bu altı gün artıq olur.

Endən asılı olaraq Günəş fırlanması.

Günəş Yer kürəsi kimi fırlanmadıqda onun differensial fırlanması Yupiter planetinə və digər qaz kütlələrinə bənzərdir, deyə Refteri qeyd edir.

Differensial fırlanma günəş dövrünü idarə edən fırlanmadır.

Günəş dövrü —11 illik dövr olub, bu dövr ərzində günəş ləkələrinin sayı təqribən yarısına qədər artır, daha sonra isə zalır. Refterinin izah etdiyi kimi əsas səbəb ondan ibarətdir ki, səthdən aşağıda generasiya edən günəşin maqnit sahəsi öz ətrafında qeyri – bərabər hərəkətlə dövr edir. Yekun nəticədə səthdən keçərək günəş ləkələri və partlayışları kimi gördüyümüz püskürmələrə səbəb olan  yüksək sıxlıqlı maqnit zolaqlarının inkişafı bu prosesin nəticəsidir.

Refterinin sözlərinə görə, fotosferadan aşağıda yerləşən konvektiv zonanın məsafəsi təqribən 200 000 kilometr olmaqla eyni sürətlə fırlanır. Lakin, bu Günəşin dərinliyində baş verir və alimlər digər sonların hansı sürətlə fırlanıb – fırlanmadıqlarını bilmirlər.

“Bizim bununla bağlı yaxşı ideyalarımız vardır, lakin bu məsələ hələ də açıq olaraq qalır” – Refteri deyir.

Günəş əbədi olaraq fırlanacaqdırmı? Yükun nətəcədə 5 milyard ildən sonra Günəş alışacaq və ağ cırtdana çevriləcəkdir. Lakin Refteri belə düşünür ki, hətta o zaman da o başqa daha fərqli sürətlə fırlanmaqda davam edəcəkdir. Günəş fırlanırmı və günəş dövrələri nə deməkdir

Axırıncı

Nə üçün su yanmır?

Nə üçün su yanmır

Bir qism əşyaları güclü şəkildə qızdıran zaman onlar alışır. Digərləri isə hətta zəid qızma zamanı da yanır. Ümumiyyətlə,

Coronavirus triviası

Coronavirus triviası

2019- 20 koronavirus pandemiyası, 2019-cu ildə koronavirus xəstəliyi ilə əlaqəli hələ də davam edən beynəlxalq sağlamlıq vəziyyətidir.

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Yağlı boya ilə çəkilən rəsm əsərlərinin, heykəllərin və şəkillərin təhlili göstərmişdir ki, İntibah dövrünün dühası ola bilsin

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

Hər kəsi kosmik səyahətə göndərməyə hazır olan şirkətlər

kosmik səyahətə

Bu gün hər kəsi kosmosa səyahətə göndərmək daha real olub. Qeyd etmək lazımdır ki, planetlər arası turlar – çox bahalı zövqdür,

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunlar oynamaq çox yayğındır. Dünyadakı insanların hər üçündən biri mobil oyunçulardır. Mobil oyunlar dünya

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr  Emosional

Çətin şəraitdə bir çox insanların duyğuları partlayır. Çox vaxt əziyyət çəkirlər və özlərini idarə edə bilmirlər.

Elektron kontakt linzalar

Elektron kontakt linzalar

Bunu dəfələrlə filmlərdə görmüşük; kiminsə gözünün qabağından heç bir monitora ehtiyac olmadan çoxlu miqdarda ötüb-keçən

Gənc sahibkarların biznes təcrübələri

Amerikanın ən gənc sahibkarların təcrübələriylə tanış olun.

Sahibkarlıq istedadı və ilhamı yaş tanımır. Bəzi istedadlı gənc təşəbbüskarların lotereya bileti almaq və ya sürücülük vəsiqəsi

Tarixin ən böyük moda sahibkarları

Tarixin ən böyük moda sahibkarları Ralf Lauren Phil Knight Levi Strauss

Ralf Lauren dedikdə ağıla dəbdəbəli lüks həyat yaşayan amerikalı gəlir. Nyu-Yorkda doğulan modelyerin istədiyi də məhz bu idi.

ufo