Persona

Irena Sendler: Varşava gettosunun xilaskarı

İrena Sendler

Irena Sendler - Varşava qettosuynan ayrılmaz bir əlaqəsi olan əfsanəvi şəxsdən olacaq bu günki məqaləməziz.

İrena Sendlerin hekayəsini təsvir etmək üçün lazım olan xüsusiyyətlər tərslik, cəsarət və fədakarlıqdır. Sözün əsl mənasında böyük persona şəxsiyyət İrena Sendler “Ağ Qartal” ordenini alıb və Nobel Sülh Mükafatı üçün 2 dəfə namizəd olub. Sendlerin 2-ci dünya müharibəsində etdikləri, bəşər tarixinin qaranlıq dövrünü işıqlandıran çoxsaylı hadisələrdən biri idi. 

1 Sentyabr 1939-cu ilin səhərində Luftwaffe bombardmançılarının və qırıcılarının səsləri Polşa səmasını bürüdü və Alman qoşunları Varşavaya tərəf yürüş etdilər.

Artıq bir neçə həftə sonra xalq Nasistlərin amansız Blitzkrieg taktikalarından qorxaraq parçalandı. Sovet qüvvələrinin 17-də gəlməsi nəticəsində qısa müddət ərzində 5 illik qlobal müharibəyə səbəb olan təsirli döyüş baş verdi, nəticədə 75 milyon insan həyatını itirdi.

Britaniya və Fransanın 3 Sentyabrda müharibə elan etməsinə baxmayaraq, 1-ci dünya müharibəsinin xatirələrindən qaçan müttəfiqlər tərəddüdlü idilər. 8 ay müttəfiqlər almanlara qarşı aktiv mübarizə etmədilər- bu periodu “ Qəribə müharibə” adlandırırlar. Almaniya qərbdəki keçmiş Polşa torpaqlarını da əlavə edərək ölkənin qərb sərhədini, Sovietlər isə şərq sərhədini idarə edirdi. Qalan ərazilər Baş Hökumət - Nasist Hans Frankın rəhbərlik etdiyi  Alman administrasiyasının nəzarəti altında idi.

 

Hitler işğal etdiyi ölkələr arasında ancaq Polşa ilə heçbir əməkdaşlıq etmirdi

                                                     Jurnalist, Maks Hastings.

 

Nasist təbliğatı etnik almanları polyaklar tərəfindən təzyiqə məruz qalmış kimi göstərmişdi və bu bəhanə kimi istifadə edilirdi. Əvvəlki işğaldan çox əziyyət çəkmiş şəhər etnik təmizləmənin qurbanı olmaq üzrəydi. 12 Oktyabr 1940-cı ildə Nasistlər Varşavada getto qurmaq qərarı aldılar. 10 fut hündürlüklü tikanlı məftillərlə hüdudlanmış 1,3 mil ərazidə 200.000 yəhudi var idi- hər otaqda təxminən 7 adam. Habelə, bu hadisələrin təsiri ilə tək İrena Sendlerdən ibarət olan müqavimət hərəkatı- Polşa Yeraltı Höküməti yarandı.

Alman işğalı zamanı Sendler Varşava Sosial Yardım departamentində idarəçi idi. Gettodakı şəraitdən dəhşətə gələn Sendler, Polşanın yeraltı müqavimətinin təşkil etdiyi Yəhudilərə Yardım Şurasına (Żegota) qoşuldu. Sosial Yardım İdarəsinin əməkdaşı olaraq Sendler Varşavanın Epidemik Nəzarət İdarəsinin xüsusi icazəsi ilə gettoya giriş əldə edə bilirdi. İçəridəki dəhşəti gördükdən sonra, o birçoxları ilə birlikdə vəziyyəti düzəltməyə çalışdı. Bir çox yahudi uşaq şəhərdəki zülmkar hökmranlığın nəticəsində yetim qalmışdı.

Uşaqları xilas etmək üçün avadanlıqlar qutusu, kartof kisələri, tabutlardan istifadə edirdilər. Sərhəddəki katolik kilsəsi çoxsaylı yeraltı tunellərin arasında nadir qaçış yolu təmin etmişdi.

Qoluna ulduz bağlayaraq Yəhudi xalqına həmrəkliyini göstərən Sendler yetim uşaqları yəhudi olmayan ailələrə və monastırlara verirdi. Onlara yeni şəxsiyyət vermək üçün saxta sənədlər və imzalar hazırlayırdı. Bir müddət sonra Sendler valideynləri uşaqların Gettodan kənardakı daha yaxşı həyat perspektivləri üçün ona əmanət etmələrinə razı salmağa çalışırdı. O xilas etdiyi uşaqların adlarını bankada saxlayırdı. Banka kənarlarına kimi 2500 kağız ilə dolmuşdu.

 

“Dinindən və milliyətindən asılı olmayaraq əzilən hərkəsi xilas etmək lazımdır” inancı ilə böyümüşəm.

                                İrena Sendler

 

Sendlerin fəaliyyətləri diqqətdən kənarda qalmadı, 1943-cü ildə həbs olundu Gestaponun Pawiak həbsxanasına göndərildi. Günlərlə uşaqların adları və əməkdaşlarının yerləri barəsində sorğuya alındı və boyun əymədi. O vəhşicəsinə döyülmüş və işgəncə edilmişdi(ayaqları qırılmışdı). Dostlarından həbsxananın yeraltı şəbəkəsi vasitəsilə gələn gizli mesajlar onu rahatladır və motivasiya edirdi. Nasist səlahiyyətlilərinə rüşvət vermək üçün lazımi vəsaiti toplayan Żegota olmasaydı, yəqin ki, onu ölüm gözləyirdi. Bir sıra işgəncələrdən sonra Varşava xilaskarını həbsxana divarlarından azad etdilər.

Sendler gizlənməyə məcbur oldu, Klara Dabrovska adını alıb və bir müddət dayısı ilə birlikdə yaşadı. Żegota ilə işləməyə davam edən yeni adı ilə Klara Dabrovska 1944-cü il üsyanı zamanı Varşavaya qayıdıb ilk tibbi yardım məntəqəsində tibb bacısı kimi xidmət göstərdi.

Tək Sendler tərəfindən təxminən 400 uşaq Gettodan qaçırılmışdı. 2008-ci ildə onun vəfatı ilə dünya bir qəhrəman ruhu itirdi. Onun hekayəsi insan ruhunun gücünün təmsilidir.

Irena Sendler: Varşava gettosunun xilaskarı

 

 

Axırıncı

Nə üçün su yanmır?

Nə üçün su yanmır?

Bir qism əşyaları güclü şəkildə qızdıran zaman onlar alışır. Digərləri isə hətta zəid qızma zamanı da yanır. Ümumiyyətlə,

Coronavirus triviası

Coronavirus triviası

2019- 20 koronavirus pandemiyası, 2019-cu ildə koronavirus xəstəliyi ilə əlaqəli hələ də davam edən beynəlxalq sağlamlıq vəziyyətidir.

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Yağlı boya ilə çəkilən rəsm əsərlərinin, heykəllərin və şəkillərin təhlili göstərmişdir ki, İntibah dövrünün dühası ola bilsin

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

kosmik səyahətə

Hər kəsi kosmik səyahətə göndərməyə hazır olan şirkətlər

Bu gün hər kəsi kosmosa səyahətə göndərmək daha real olub. Qeyd etmək lazımdır ki, planetlər arası turlar – çox bahalı zövqdür,

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunlar oynamaq çox yayğındır. Dünyadakı insanların hər üçündən biri mobil oyunçulardır. Mobil oyunlar dünya

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr  Emosional

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr

Çətin şəraitdə bir çox insanların duyğuları partlayır. Çox vaxt əziyyət çəkirlər və özlərini idarə edə bilmirlər.

Elektron kontakt linzalar

Elektron kontakt linzalar

Bunu dəfələrlə filmlərdə görmüşük; kiminsə gözünün qabağından heç bir monitora ehtiyac olmadan çoxlu miqdarda ötüb-keçən

Amerikanın ən gənc sahibkarların təcrübələriylə tanış olun.

Gənc sahibkarların biznes təcrübələri

Sahibkarlıq istedadı və ilhamı yaş tanımır. Bəzi istedadlı gənc təşəbbüskarların lotereya bileti almaq və ya sürücülük vəsiqəsi

Tarixin ən böyük moda sahibkarları Ralf Lauren Phil Knight Levi Strauss

Tarixin ən böyük moda sahibkarları

Ralf Lauren dedikdə ağıla dəbdəbəli lüks həyat yaşayan amerikalı gəlir. Nyu-Yorkda doğulan modelyerin istədiyi də məhz bu idi.

Sümüklər danışa bilsəydi

Sümüklər danışa bilsəydi

Dil nitq insanları digər heyvanlardan ayıran bir və əsas əlamətlərdən biridir. Sözlər bizə mürəkkəb fikirləri çatdırmaq

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Afrikanın yalnız üç ölkəsində monarxiya sistemi var və Lesoto da onlardan biridir. Digər ikisi isə Esvatini və

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsraildə rus dilini eşidə biləcəyiniz bir çox yer var. Buradakı rəsmi dil yalnız İvrit dilidir və ərəb əhalisinin çox

'Lazer' nə deməkdir?

'Lazer' nə deməkdir?

Elektromaqnit şüalanmasının stimullaşdırılmış emissiyasına əsaslanan optik gücləndirmə prosesi ilə işıq yayan lazerin,