Niyə

Nə üçün biz yatırıq

Nə üçün biz yatırıq

Sizdə heç sual yaranıb nə üçün biz yatırıq? Yatmasaq olmaz? Nə baş verər? Bu suallara çalışaq cavab verək.

Biz kifayət qədər yata bilmədikdə, özümüzü yorğun, tənbəl və üzgün hiss edirik. Biz qəhvə içməyə başlayır, və yenidən yatağa girmək vaxtı çatana qədər qəhvəni gün ərzində içirik. Lakin, kifayət qədər yata bilmədiyimiz zaman özümüzü nə üçün pis hiss etməyimizdən və yaddaşımızın pozulmasınnan savayı, tədqiqatçılar var gücləri ilə insanlar ilə heyvanların nə üçün ümumiyyətlə yatmadıqlarını aydınlaşdırmağa cəhd göstərmişdirlər.

İsrayılda Bar – İlan Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan yeni tədqiqat bunu aydınlaşdırmağa bizə kğmək edə bilər. Onlar Danio balıqlarının beyninin fəallığını öyrənərək (лат. Danio), DNT – nin (dezoksiribonukleinturşusu) günorta deyil, gecə saatlarında daha sürətlə bərpa olunduğunu aşkar etmişdirlər. 

Ayıq olan zaman DNT zəncirləri bərpa olunmağa tələsmir, gecə saatlarında isə bərpa prosesi fəallaşır və günorta saatlarında DNT aldığı bütün zədələri aradan qaldırır. Nature Communications jurnalında dərc olunmuş nəticələr DNT və xromosomların sağlamlığını dəstəkləmək üçün bizim beynimizin yuxuya ehtiyacı oldğunu təsdiq edir, əsasda körpələrdə.

Yuxu alimlər üçün tapmacadır.

Yuxu zərurəti mrkəzi sinir sisteminə malik olan demək olar ki, bütün insanlarda müşahidə olunur. Biz bilirik ki, tam yuxu olmadan insanlar ürək – damar xəstəlikləri, piylənmə, şəkərli diabet və psixiki funksiyanın pozulması kimi hallara məruz qalırlar.

Lakin hüceyrə səviyyəsində bizi yatmağa nəyin vadar etdiyini müəyyən etmək asan deyildir. Belə güman olunur ki, yuxu enerji səviyyələrini bərpa edir, beyində neyrotransmitterləri bərpa edir və lazımsız informasiyanı silir. Bu nəzəriyyələrdən heç biri kifayət qədər sübuta yetirilməmişdir.

Bar – İlan Universitetinin Multi intizam beyin tədqiqatı mərkəzinin professoru Lior Appelbaum belə hesab edir ki, informasiyanı ötürən və DNT ilə xromosomlardan ibarət olan beyin neyronları  biz yatan zaman bərpa oluna bilər.

DNT radiasiya, havanın çirklənməsi və tütün tüstüsü kimi bu cür hallar nəticəsində zədələnir, lakin xoşbəxtlikdən, o özünü bərpa edə bilər. DNT daşıyan və bizim genetik informasiyamızı ötürən xromosomlar zədələnmiş DNT bərpa etmək üçün DNT sağlam zəncirini istifadə etməyə qadirdirlər. Lakin, günorta saatlarında fəal olan orqanizmdən fərqli olaraq gecə saatlarında dinclik halında bədənin daha sürətlə bərpa olunması sualını Appelbaum özünə vermişdir.

«Bu yollardakı çalalar qədərdir», — qazetin aparıcı müəllifi olan Appelbaum press – relizdə demişdir. «Xüsusilə günorta saatlarında yollar korlanır və hərəkətin məhdudlaşdırıldığı gecə saatlarında bu yolları təmir etmək daha rahat və effektivdir».

Yuxu və DNT (dezoksiribonukleinturşusu)

Bu fərziyyəni yoxlamaq üçün o və tədqiqatçılar komandası Sanio balıqlarının neyronlarını öyrənməyə başladılar. Bu balaca balıqların beyni bizim beynimizə bənzərdir və onlar praktiki olaraq şəffafdırlar və bu tədqiqatçılara onun fəallığını və dəyişikliklərini asanlıqla tədqiq etməyə icazə verir.

Onlar güclü mikroskopun köməyi ilə balığın ayıq vəziyyətdə olması və yatması zamanı balığın DNT necə bərpa olunmasını müşahidə etmişdirlər.

Onlar DNT – də xromosomların gecə saatlarında daha fəal olduqlarını və günorta saatlarından fərqli olaraq DNT – ni daha effektiv şəkildə bərpa etdiklərini aşkar etmişdirlər. Bu, gün ərzində tədricən sağalmanı kompensasiya etmək üçün beynin yuxu zamanı DNT – nin bərpa olunmasını sürətləndirməsi haqqında bəhs edir. DNT – nin gecə saatlarında sürətlə bərpa olunması baş verməzsə, o zaman insanlar və heyvanlar həyat üçün təhlükəli xəstəliklərə məruz qala bilər.

Sözsüz olaraq sonrakı tədqiqatlar bu nəzəriyyənin təsdiq olunması və yatan insanların DNT – ni Danio balıqları kimi effektiv şəkildə bərpa etməyə qadir olub – olmadıqlarını görmək üçün zəruridir. Lakin indi bizdə heç olmasa yuxu sirrinin açarı vardır.

 Nə üçün biz yatırıq? Yeni tədqiqat yuxuda DNT (dezoksiribonukleinturşusu) – nin sürətlə bərpa olunmasından bəhs edir

 

Axırıncı

Nə üçün su yanmır?

Nə üçün su yanmır?

Bir qism əşyaları güclü şəkildə qızdıran zaman onlar alışır. Digərləri isə hətta zəid qızma zamanı da yanır. Ümumiyyətlə,

Coronavirus triviası

Coronavirus triviası

2019- 20 koronavirus pandemiyası, 2019-cu ildə koronavirus xəstəliyi ilə əlaqəli hələ də davam edən beynəlxalq sağlamlıq vəziyyətidir.

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Yağlı boya ilə çəkilən rəsm əsərlərinin, heykəllərin və şəkillərin təhlili göstərmişdir ki, İntibah dövrünün dühası ola bilsin

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

kosmik səyahətə

Hər kəsi kosmik səyahətə göndərməyə hazır olan şirkətlər

Bu gün hər kəsi kosmosa səyahətə göndərmək daha real olub. Qeyd etmək lazımdır ki, planetlər arası turlar – çox bahalı zövqdür,

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunlar oynamaq çox yayğındır. Dünyadakı insanların hər üçündən biri mobil oyunçulardır. Mobil oyunlar dünya

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr  Emosional

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr

Çətin şəraitdə bir çox insanların duyğuları partlayır. Çox vaxt əziyyət çəkirlər və özlərini idarə edə bilmirlər.

Elektron kontakt linzalar

Elektron kontakt linzalar

Bunu dəfələrlə filmlərdə görmüşük; kiminsə gözünün qabağından heç bir monitora ehtiyac olmadan çoxlu miqdarda ötüb-keçən

Amerikanın ən gənc sahibkarların təcrübələriylə tanış olun.

Gənc sahibkarların biznes təcrübələri

Sahibkarlıq istedadı və ilhamı yaş tanımır. Bəzi istedadlı gənc təşəbbüskarların lotereya bileti almaq və ya sürücülük vəsiqəsi

Tarixin ən böyük moda sahibkarları Ralf Lauren Phil Knight Levi Strauss

Tarixin ən böyük moda sahibkarları

Ralf Lauren dedikdə ağıla dəbdəbəli lüks həyat yaşayan amerikalı gəlir. Nyu-Yorkda doğulan modelyerin istədiyi də məhz bu idi.

Sümüklər danışa bilsəydi

Sümüklər danışa bilsəydi

Dil nitq insanları digər heyvanlardan ayıran bir və əsas əlamətlərdən biridir. Sözlər bizə mürəkkəb fikirləri çatdırmaq

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Afrikanın yalnız üç ölkəsində monarxiya sistemi var və Lesoto da onlardan biridir. Digər ikisi isə Esvatini və

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsraildə rus dilini eşidə biləcəyiniz bir çox yer var. Buradakı rəsmi dil yalnız İvrit dilidir və ərəb əhalisinin çox

'Lazer' nə deməkdir?

'Lazer' nə deməkdir?

Elektromaqnit şüalanmasının stimullaşdırılmış emissiyasına əsaslanan optik gücləndirmə prosesi ilə işıq yayan lazerin,