Tibb

Qulaqlar necə işləyir

Qulaqlar necə işləyir

 Heç özünüzə sual vermisizmi Qulaqlar- larımız necə işləyir?

Başınızın yanlarında qəribə formalı ətdən və qığırdaqdan ibarət bi şey var. Qulaqlar fil kimi yumşaq bi dərişəkilində ola bilərlər, pişik kimi qarmaqarışıq və tüklü, ya da qurbağa kimi düz və yuvarlaq ola bilərlər. 

Ancaq forma və ölçüdən asılı olmayaraq, onurğalılar qulaqdan gələn səs dalğalarını böyütmək və beynin şərh edə biləcəyi siqnallara çevirmək üçün istifadə edirlər. Nəticə, fil fəryadını, pişik liləsini və qurbağanın əyrisini eşitməyə imkan verir. Əlbətdə ən sevdiyimiz mahnılarıda.

 Orta qulaq: Orta qulaqda səs dalğaları timpanik membranaya vurur.  Titrəyişlər üç sümüklə daxili qulaq tərəfinə keçir.

 Daxili qulaq: Daxili qulaqda səs dalğaları salyangoz şəklində olan kiçik saç hüceyrələrini titrədir.  Bu hüceyrələrdən siqnallar baş beyinə keçir.

 Səs havada dalğa yaradır.  Havada periodik olan sıxılmalar baş verir. Səs dalğaları əvvəlcə xarici qulaq keçəciyinnən keçir. Xarici qulaq forması səs toplamağa və başın içərisinə orta və daxili qulaqlara yönəltməyə kömək edir.  Bu yolda, qulaqın forması səsin böyüməsinə və ya həcminin artırılmasına kömək edir və haradan gəldiyini müəyyənləşdirir.  İnsanlarda xarici qulaq keçəciyi bir kiçik boruya bənzəyir, təxminən 2,5 santimetr uzunluğundadır.  Hər bir heyvanın xarici qulaq və qulaq kanalı yoxdur.  Bir çox qurbağanın gözlərinin arxasında düz bir nöqtə var.  Bu onların qulağıdır.  Xarici qulaq və qulaq kanalı olan heyvanlarda qulaq zəri - ya da timpanum - başın içindədir.  Bu sıx membran qulaq kanalının ucuna qədər uzanır.  Səs dalğaları bu qulaq barabanına çırpıldıqca onun membranını titrədirlər.  Bu, orta qulaqda şişən təzyiq dalğalarını tətikliyir.  Orta qulaqın içərisində üç kiçik sümük olan kiçik bir boşluq var.  Bu sümüklər malleus (latınca "çəkic" deməkdir), incus (latınca "anvil" deməkdir) və zımba (latınca "durmaq" deməkdir).  İnsanlarda bu üç qulaq sümüyü kimi tanınır.  Bədənin ən kiçik sümükləridir.  Məsələn, çəkic sümüyü cəmi 3 millimetrdir (0,1 düym)!  Bu üç sümük səs dalğalarını qəbul etmək və daxili qulaqlara ötürmək üçün birlikdə işləyir.

 Ancaq bütün heyvanlarda bu 3 sümük yoxdur.  Məsələn, ilanlarda həm xarici qulaq, həm də orta qulaq yoxdur.  Onlarda çənə səs titrəmələrini birbaşa daxili qulaqlara ötürür.

 Bu daxili qulaq içərisində maye ilə dolu, salyangoz şəklində quruluşu olan bir orqandır.  Bu koxlea (KOAK-lee-uh) adlanır.  İçəridə mikroskopik "saç" hüceyrələri durur.  Onların içərisində jel kimi bir membrana qoyulmuş kiçik, tükə bənzər iplər var.  Səs titrəmələri kokleaya daxil olduqda, membranı düzəldir və saç hüceyrələrini sürüşdürür.  Onların hərəkəti beyinə səsləri bir çox fərqli meydança kimi qeyd edən mesajlar göndərir.  Saç hüceyrələri kövrəkdir.  Biri öldükdə əbədi olaraq ölür.  Beləliklə, zaman keçdikcə bunlar yoxa çıxdıqca insanlar müəyyən səsləri aşkar etmək qabiliyyətini itirməyə başlayır.  Yüksək səslərə cavab verən saç hüceyrələri əvvəlcə ölməyə meyllidirlər.  Məsələn, bir yeniyetmə 17.400 herts tezliyi ilə çox yüksək bir səs eşitə bilər, yaşlılar isə eşidə bilmir.  

 

Axırıncı

kosmik səyahətə

Hər kəsi kosmik səyahətə göndərməyə hazır olan şirkətlər

Bu gün hər kəsi kosmosa səyahətə göndərmək daha real olub. Qeyd etmək lazımdır ki, planetlər arası turlar – çox bahalı zövqdür,

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunlar oynamaq çox yayğındır. Dünyadakı insanların hər üçündən biri mobil oyunçulardır. Mobil oyunlar dünya

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr

Çətin şəraitdə bir çox insanların duyğuları partlayır. Çox vaxt əziyyət çəkirlər və özlərini idarə edə bilmirlər.

Elektron kontakt linzalar

Elektron kontakt linzalar

Bunu dəfələrlə filmlərdə görmüşük; kiminsə gözünün qabağından heç bir monitora ehtiyac olmadan çoxlu miqdarda ötüb-keçən

Gənc sahibkarlar

Gənc sahibkarların biznes təcrübələri

Sahibkarlıq istedadı və ilhamı yaş tanımır. Bəzi istedadlı gənc təşəbbüskarların lotereya bileti almaq və ya sürücülük vəsiqəsi

moda

Tarixin ən böyük moda sahibkarları

Ralf Lauren dedikdə ağıla dəbdəbəli lüks həyat yaşayan amerikalı gəlir. Nyu-Yorkda doğulan modelyerin istədiyi də məhz bu idi.

Sümüklər danışa bilsəydi

Sümüklər danışa bilsəydi

Dil nitq insanları digər heyvanlardan ayıran bir və əsas əlamətlərdən biridir. Sözlər bizə mürəkkəb fikirləri çatdırmaq

Leonardo da Viçi

Leonardo da Viçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Yağlı boya ilə çəkilən rəsm əsərlərinin, heykəllərin və şəkillərin təhlili göstərmişdir ki, İntibah dövrünün dühası ola bilsin

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Afrikanın yalnız üç ölkəsində monarxiya sistemi var və Lesoto da onlardan biridir. Digər ikisi isə Esvatini və

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsraildə rus dilini eşidə biləcəyiniz bir çox yer var. Buradakı rəsmi dil yalnız İvrit dilidir və ərəb əhalisinin çox

'Lazer' nə deməkdir?

'Lazer' nə deməkdir?

Elektromaqnit şüalanmasının stimullaşdırılmış emissiyasına əsaslanan optik gücləndirmə prosesi ilə işıq yayan lazerin,

Steve Jobs

Steve Jobs haqqında bilmədiyiniz 10 şey

Apple şirkətinin sədri və baş icraçı direktoru, Steve Wozniak və Ronald Wayne ilə birlikdə şirkəti quran amerikalı sahibkar, marketoloq və

Diş həkimliyin tarixi

Diş həkimliyin tarixi

Diş həkiminə getmək, təsəvvür etdiyinizdən daha uzun bir tarixə malikdir. Tədqiqatçılar bu yaxınlarda aşkar edilmiş

Qandi

Qandinin özünü dərk etmə sirləri

Mohandus K. Qandi Hindistanın azadlığı üçün mübarizə aparmışdır. O, mərhəmətli və zorakılığa qarşı olanlardan biri idi.

'Google' adı necə yaranıb?

'Google' adı necə yaranıb?

Larry Page və Sergey Brin Stanford Universitetində Ph.D. tələbələri ikən hal-hazırda internetlə əlaqəli xidmətlər və