Elm

Sümüklər danışa bilsəydi

Sümüklər danışa bilsəydi

Sümüklər danışa bilsəydi… biz çox məlumatlar əldə edərdik.

Onurğa sümükləri qalıqlarının forması qədim insan əcdadlarının danışa bildiyini göstərir.

Dil nitq insanları digər heyvanlardan ayıran bir və əsas  əlamətlərdən biridir. Sözlər bizə mürəkkəb fikirləri çatdırmaq üçün güc verir və bu bacarıq bizi çox irəliyə aparıb.

Heç kim əcdadlarımızın danışmağa nə vaxt başladığını dəqiq bilmir, amma yeni sübutlar bunun çox əvvəl baş verdiyini göstərir. Keçən il Orta Asiyada tapılmış bir yığın sümük, 1.8 milyon il əvvəl yaşayan insan əcdadlarının bir-biri ilə danışa bildiklərini göstərir.


Bu yaxınlarda aşkar edilmiş bir insan əcdadının onurğasından bir sümük (solda), Kenyada tapılmış bir skeletdən müvafiq sümüyə (sağda) nisbətən daha böyük onurğa beyni kanalına malikdir.

 

Mark R. Meyer, Pensilvaniya Universiteti

Aralarında bir neçə növ onurğa sümüyü (və ya vertebrae) olan fossil qalıqlar Gürcüstanda Dmanisi adlanan yerdə tapılıb. Bunlar Homo erectus kimi tanınan bir insan əcdadına aiddir.

Filadelfiyadakı Pensilvaniya Universitetindən və Tbilisi Gürcüstan Dövlət Muzeyindən olan antropoloqlar qalıq sümükləri insan, şimpanze və qorillalardan olan 2200-dən çox onurğa ilə müqayisə ediblər.

Onlar müəyyən ediblər ki, qədim insanın onurğa quruluşu, danışmaq üçün lazım olan əzələləri və sinirləri dəstəkləyə bilərdi. Qədim əcdadlarımızın faktiki olaraq danışdıqlarını sübut etmək mümkün deyil, ancaq fiziki cəhətdən onlara danışmağa mane olan heç bir şey yox idi.

Yeni tapıntı, 1984-cü ildə Keniyada tapılmış 1,6 milyon illik bir skeletin əvvəlki şərhlərinin əksini göstərir. 16 yaşındakı bir uşağa aid olan bel sümüyü, nitq üçün lazım olan strukturları dəstəkləmək üçün çox kiçik görünürdü.

İndi isə bəzi elm adamları oğlanın sadəcə düzgün böyümədiyini söyləyirlər. Bəlkə də daha yaxşı qidalanma ilə, onun onurğası daha böyük olardı.

Hələ ki, son hökm verilmir. Bəzi elm adamları nitqin, təxminən 50.000 il əvvəl, növlərimiz Homo sapiensin Yerdə yaranmasından təxminən 150.000 il sonra başladığını söyləyirlər. Onlar müzakirə edirlər ki, bundan əvvəl boyun sümükləri vokal traktından tam bir səs çıxışını təmin etmək üçün çox qısa idi.

Yeni araşdırmanın müəllifləri bildirir ki, bu gün bir çox cəmiyyətlər, o cümlədən Avstraliya aborigenləri qısa boyun onurğalarına sahibdirlər, lakin bu, insanların danışmasına mane olmur.

Sümüklər danışa bilsəydi...


Axırıncı

Nə üçün su yanmır?

Nə üçün su yanmır?

Bir qism əşyaları güclü şəkildə qızdıran zaman onlar alışır. Digərləri isə hətta zəid qızma zamanı da yanır. Ümumiyyətlə,

Coronavirus triviası

Coronavirus triviası

2019- 20 koronavirus pandemiyası, 2019-cu ildə koronavirus xəstəliyi ilə əlaqəli hələ də davam edən beynəlxalq sağlamlıq vəziyyətidir.

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Leonardo da Vinçi fiziki xüsusiyyəti sayəsində dahi olmuşdur

Yağlı boya ilə çəkilən rəsm əsərlərinin, heykəllərin və şəkillərin təhlili göstərmişdir ki, İntibah dövrünün dühası ola bilsin

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

kosmik səyahətə

Hər kəsi kosmik səyahətə göndərməyə hazır olan şirkətlər

Bu gün hər kəsi kosmosa səyahətə göndərmək daha real olub. Qeyd etmək lazımdır ki, planetlər arası turlar – çox bahalı zövqdür,

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunların faydası

Mobil oyunlar oynamaq çox yayğındır. Dünyadakı insanların hər üçündən biri mobil oyunçulardır. Mobil oyunlar dünya

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr  Emosional

Güclü qalmaq üçün tövsiyələr

Çətin şəraitdə bir çox insanların duyğuları partlayır. Çox vaxt əziyyət çəkirlər və özlərini idarə edə bilmirlər.

Elektron kontakt linzalar

Elektron kontakt linzalar

Bunu dəfələrlə filmlərdə görmüşük; kiminsə gözünün qabağından heç bir monitora ehtiyac olmadan çoxlu miqdarda ötüb-keçən

Amerikanın ən gənc sahibkarların təcrübələriylə tanış olun.

Gənc sahibkarların biznes təcrübələri

Sahibkarlıq istedadı və ilhamı yaş tanımır. Bəzi istedadlı gənc təşəbbüskarların lotereya bileti almaq və ya sürücülük vəsiqəsi

Tarixin ən böyük moda sahibkarları Ralf Lauren Phil Knight Levi Strauss

Tarixin ən böyük moda sahibkarları

Ralf Lauren dedikdə ağıla dəbdəbəli lüks həyat yaşayan amerikalı gəlir. Nyu-Yorkda doğulan modelyerin istədiyi də məhz bu idi.

Sümüklər danışa bilsəydi

Sümüklər danışa bilsəydi

Dil nitq insanları digər heyvanlardan ayıran bir və əsas əlamətlərdən biridir. Sözlər bizə mürəkkəb fikirləri çatdırmaq

dəvələr haqqında Dəvələrin iki növü var

Uşaqlara dəvələr haqqında əyləncəli faktlar

Dəvənin iki növləri arasındakı fərqi öyrənin, dəvələrin tarix boyu insanlar tərəfindən necə istifadə edildiyi, sürətlənə biləcəyi və

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Lesoto haqqında maraqlı faktlar

Afrikanın yalnız üç ölkəsində monarxiya sistemi var və Lesoto da onlardan biridir. Digər ikisi isə Esvatini və

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsrail haqqında maraqlı faktlar

İsraildə rus dilini eşidə biləcəyiniz bir çox yer var. Buradakı rəsmi dil yalnız İvrit dilidir və ərəb əhalisinin çox

'Lazer' nə deməkdir?

'Lazer' nə deməkdir?

Elektromaqnit şüalanmasının stimullaşdırılmış emissiyasına əsaslanan optik gücləndirmə prosesi ilə işıq yayan lazerin,